وقتی الگوی سیم‌کشیِ مغز از حالت عادی خارج می‌شه، اختلالات روان‌پریشی مثل اسکیزوفرنی و اختلال دوقطبی به وجود می‌آن. محقق‌ها توی یه مطالعه جدید، پدیده‌ای رو به اسم «مغز-لرزه» (brainquake) شناسایی کردن که ارتباطات مغزی رو توی افرادی که با این شرایط و حملات سنگین روان‌پریشی زندگی می‌کنن، مختل می‌کنه.

تیم تحقیق امیدوار با نقشه‌برداری از نقش این مغز-لرزه‌ها، به درک بهتری از اختلالات رایج مغزی برسن و شاید یه قدم به روش‌های درمانی برای مدیریت اونا نزدیک‌تر بشن.

در واقع، این مغز-لرزه‌ها نتیجه‌ی یه جور بی‌تعادلی بین «افزونگی» (redundancy) و «هم‌افزایی» (synergy) توی شبکه‌های مغزی هستن. افزونگی باعث می‌شه مغز مقاوم‌تر بشه و هم‌افزایی اجازه می‌ده مغز اطلاعات بیشتری از ورودی‌های مختلف استخراج کنه. محقق‌ها فهمیدن مغزِ افرادی که اختلالات روان‌پریشی دارن، خیلی نامتعادل‌تره و ارتباطاتش نامنظم و تصادفی به نظر می‌رسه.

چیانگ لی، عصب‌شناس محاسباتی در آتلانتا، و همکارانش می‌گن که شواهد نشون می‌ده مغزِ مبتلا به روان‌پریشی، هم در بعد زمان و هم در بعد مکان، حالت‌هایی از تصادفی بودن رو از خودش نشون می‌ده.

محقق‌ها اسکن مغزی دقیق ۱۱۱۱ شرکت‌کننده رو تحلیل کردن که شامل ۲۸۸ بیمار اسکیزوفرنی، ۱۸۳ بیمار دوقطبی و ۶۴۰ نفر سالم بود. هر اسکن حدود ۵ دقیقه طول کشید و تحلیل‌ها روی پیدا کردن تعاملات پیچیده متمرکز بود. مغز-لرزه‌ها توی مغز بیماران اسکیزوفرنی و دوقطبی خیلی بیشتر از افراد سالم دیده شد و بخش‌هایی از مغز رو که به احساسات، حافظه و اطلاعات حسی مربوط می‌شه، تحت تاثیر قرار می‌داد.

محقق‌ها می‌گن این مغز-لرزه‌ها مثل آتشفشان‌های فعال هستن؛ یعنی شبکه‌های خاصی توی مغز این بیماران وجود داره که مستعدِ اختلالات ناگهانی و منظم هستن. البته از اونجایی که شرکت‌کننده‌ها موقع آزمایش از نظر روانی در وضعیت پایدار بودن و اسکن‌ها در حالت استراحت گرفته شده، این لرزه‌ها لزوماً با خودِ حملات روان‌پریشی مرتبط نیستن.

این یافته‌ها نشون می‌ده که وضعیت روان‌پریشی چقدر روی شبکه‌های حیاتی مغز اثر می‌ذاره و پیچیدگی و نظمِ سازمان‌یافته‌ی مغز رو به طور عمیقی تغییر می‌ده.

این تحقیق دریچه‌ی جدیدی رو به سمت شناخت مغزِ این بیماران باز کرده، هرچند برای ردیابیِ دقیقِ الگو و تکرار این لرزه‌ها به مطالعات طولانی‌تر از ۵ دقیقه نیاز هست. همچنین باید بررسی بشه که این لرزه‌ها چطور روی عملکردهای ذهنی اثر می‌ذارن. در حال حاضر مشخص نیست که آیا این اختلالات خودشون باعث بروز بیماری می‌شن یا نتیجه و پیامدِ اون هستن.

مغز سیستم شبکه‌ای خیلی پیچیده‌ایه و پیدا کردن علتِ دقیقِ بیماری‌هایی مثل اسکیزوفرنی و دوقطبی چالش بزرگیه، ولی پیشرفت‌هایی مثل شناسایی شاخص‌های زیستی در بدن داره حاصل می‌شه. ما همچنین درباره یه سری از محرک‌های حملات روان‌پریشی، مثل مصرف ماری‌جوانای قوی، چیزهایی می‌دونیم. هر کدوم از این کشف‌ها به ما می‌گه وقتی مغز چند قدم از واقعیت فاصله می‌گیره، دقیقاً داره چیکار می‌کنه.

طبق آخرین آمار، از هر ۱۰۰ نفر توی آمریکا، ۳ نفر ممکنه توی دوره‌ای از زندگی‌شون حمله‌ی روان‌پریشی رو تجربه کنن. با اینکه راه‌هایی برای مدیریت این شرایط هست، دانشمندها همچنان دارن تلاش می‌کنن تا درمان‌های موثرتر با عوارض جانبی کمتر پیدا کنن. محقق‌ها می‌گن اختلالات روان‌پریشی چالش‌های تشخیصی بزرگی دارن که تاثیرات عمیقی روی سلامت روان جامعه می‌ذاره.

لینک منبع